Hasiera Aralarko San Migel Santutegia


 

Zenbait datu historikok adierazten dute beharbada gaur egun santuarioa dagoen Putregainen orain dela milaka urte ere leku sakratua izan zitekela beste kulturentzako. Aralarko mendikatean monumentu megalitiko dezente dago eta horrek pentsaraz dezake agian egun santuarioa dagoen tokian monumentu megalitiko printzipala egon zitekela garai hartan.

 

Beranduago, romanizazioak ere kontutan izango zuen leku hau nolabait sakratua zela “mons excelsis” eta eraiki omen zuten erromatar jainkoei dedikatutako tenpluren bat, “ara coeli”, betik ikus zitekena Arakilgo galtzada erromatarretik zebiltzanak babesteko. Hain zuzen ere galtzada hori Burdeostik Astorgaraino zihoan eta Ibañetatik Pirinioak zeharkatu ondoren, Iruña eta Irurtzun zeharkatzen zituen, eta Aralarko mendikatea iparrean utzirik Gasteiz aldera segitzen zuen. Antonino Piok aipatzen du Aracoeliko egonaldia. Floro eta Paulo Osorioren Aracelium edo Aracillum, gaur egun Uharte Arakil dena izango zela pentsatzen delarik. Bertatik ederki ikus baitaiteke “ara coeli”a.

  Soro berdeak santuarioaren inguruan
Soro berdeak santuarioaren inguruan
 

Lehen kristauek hura aldatu eta Jiankoa gurtzeko erabiliko zuten.